หลังคีโมอาหารขม เหม็น หรือมีรสโลหะ: ปรับมื้ออาหารให้อยากลองอีกครั้ง

ถามให้ชัดว่าอาหารเปลี่ยนไปแบบไหน

รสชาติอาจจืดลง ขม เค็มหรือหวานผิดไป หรือมีรสโลหะ ขณะที่บางคนไวต่อกลิ่น อาการอาจเกี่ยวกับการรักษา ยา ปากแห้ง หรือปัญหาฟันและช่องปาก จึงควรเล่าอาการให้ทีมรักษาทราบ [ACS: รสและกลิ่น]

ไม่ต้องถามครบทุกข้อ เลือกคำถามที่ช่วยรู้ว่ามื้อนี้ควรปรับอะไร และรับฟังว่าความรู้สึกอาจเปลี่ยนจากวันก่อน

เมื่อเนื้อหรือช้อนทำให้รู้สึกมีรสโลหะ

ลองเปลี่ยนช้อนส้อมเป็นชนิดที่ไม่ใช่โลหะและเหมาะกับการกิน เช่น ช้อนพลาสติกสำหรับอาหารที่สะอาด หากกลิ่นหรือรสเนื้อชนิดเดิมรับไม่ได้ ให้สลับเป็นปลา ไข่ เต้าหู้ หรือนมที่ผู้ป่วยกินได้ [NCCS: ปรับรสโลหะ]

ตัวอย่างการลองของบทความ: ใช้อาหารเดิมปริมาณเล็กกับช้อนอีกชนิดก่อน หากยังขมจึงลองเปลี่ยนแหล่งโปรตีน ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทุกอย่างพร้อมกัน วิธีนี้ช่วยให้รู้ว่าสิ่งไหนทำให้มื้อนั้นกินง่ายขึ้น

การสลับแหล่งโปรตีนยังต้องคำนึงถึงการแพ้อาหาร เนื้อสัมผัสและเป้าหมายโภชนาการ อย่าปล่อยให้การเลิกกินเนื้อชนิดหนึ่งกลายเป็นไม่ได้กินโปรตีนทั้งวัน

เมื่อกลิ่นอาหารรบกวนมากกว่ารส

ช่วยระบายอากาศในครัว ลดการให้ผู้ป่วยนั่งรับกลิ่นขณะปรุง และเปิดฝาอาหารให้ไอน้ำพ้นตัวผู้ป่วย อาหารที่อุณหภูมิห้องหรือเย็นอาจมีกลิ่นรบกวนน้อยกว่าสำหรับบางคน แต่ยังต้องเก็บและเสิร์ฟอย่างปลอดภัย [ACS: จัดการกลิ่น]

ดูแผนยาก่อนเลือกอาหารเย็น: ผู้ที่ได้รับ oxaliplatin อาจไวต่อความเย็น ให้ทำตามคำแนะนำของทีมรักษาเรื่องอาหารและเครื่องดื่มเย็น ไม่ทดลองน้ำแข็งเพียงเพราะช่วยคนอื่นได้ [NCCS: ข้อควรระวัง oxaliplatin]

ครอบครัวอาจแยกงานให้คนหนึ่งปรุงในครัว อีกคนพาผู้ป่วยพักในมุมที่ไม่มีกลิ่น แล้วค่อยเสิร์ฟส่วนเล็กเมื่อพร้อม แนวทางนี้เป็นตัวเลือกจัดบ้าน ไม่ต้องมีห้องหรืออุปกรณ์พิเศษ

อาหารจืดชืดเพิ่มรสได้ แต่ดูความเจ็บปากด้วย

หากไม่มีแผลที่ระคาย อาจลองซอสหรือกลิ่นเครื่องปรุงที่ผู้ป่วยชอบครั้งละน้อยเพื่อดูว่ารับรสแบบไหนได้ แต่เมื่อมีแผลในปาก รสเปรี้ยว เผ็ด และอาหารแข็งอาจทำให้แสบ ต้องเลือกตามอาการจริง [ACS: ปรับรสอาหาร] [NCI: สิ่งระคายช่องปาก]

ตัวอย่างที่นำไปปรับได้: เสิร์ฟซอสแยกจากปลา เลือกไข่ตุ๋นรสอ่อนในวันที่ปากแสบ หรือพักเมนูกลิ่นแรงไว้ก่อน หากมีข้อจำกัดเกลือหรือน้ำตาล ให้ใช้แผนของผู้ป่วยร่วมด้วย

อาหารที่ปรุงเข้มขึ้นไม่ใช่คำตอบเดียว ลองเปลี่ยนเนื้อสัมผัส ขนาดส่วน และบรรยากาศมื้ออาหารด้วย เป้าหมายคือหาอาหารที่กินได้จริง ไม่ใช่ทำให้ผู้ป่วยรับรสเหมือนคนทำอาหาร

ดูแลช่องปากและทบทวนสิ่งที่ใช้

ดูแลความสะอาดช่องปากตามแผนที่ได้รับ หากมีปากแห้ง ปวด ฟันหรือเหงือกมีปัญหา หรือสงสัยเชื้อรา ให้ทีมรักษาประเมินสาเหตุ บางสาเหตุแก้ได้ตรงจุดกว่าการพยายามกลบรสด้วยอาหาร [NCCS: ประเมินสาเหตุ]

ผลิตภัณฑ์เคลือบช่องปากอย่าง PVP Gel มีบทบาทด้านฟิล์มและบรรเทาเจ็บแสบตามเอกสารผลิตภัณฑ์ แต่บทบาทนี้ไม่ได้เท่ากับการรักษาความผิดปกติของการรับรสหรือเชื้อรา [ข้อมูลบทบาทผลิตภัณฑ์] หากเจ็บน้อยลง ให้ติดตามว่ากินและดื่มได้ดีขึ้นเพียงใด

นำรายชื่อยาและอาหารเสริมที่ใช้อยู่ให้ทีมดูแลทราบ ไม่ควรเพิ่มอาหารเสริมเพื่อแก้รสชาติเองระหว่างรักษา [NCCS: อาหารเสริมระหว่างรักษา]

บันทึกให้พอเห็นทางไปต่อ

ลองบันทึกแบบสั้น: “ปลาอุ่นกลิ่นแรง — เปลี่ยนเป็นไข่ตุ๋น — กินได้มากขึ้นเล็กน้อย” หรือ “อาหารทุกชนิดขมทั้งวัน — มีปากแห้งร่วม” ข้อมูลที่แตกต่างกันเหล่านี้ช่วยให้การนัดครั้งถัดไปได้คำแนะนำตรงเรื่อง [ACS: แจ้งทีมรักษา]

ถ้าปริมาณการกินลดลงต่อเนื่องหรือน้ำหนักลด ให้ขอประเมินโภชนาการ ไม่จำเป็นต้องรอให้รสกลับมาเอง จัดมื้อเล็กและเลือกอาหารที่ให้พลังงานกับโปรตีนตามความเหมาะสม [NCI: โภชนาการ]

การที่วันนี้อาหารโปรดไม่อร่อย ไม่ได้แปลว่าจะไม่มีอาหารที่กินได้อีก ลองเปลี่ยนทีละอย่างและใช้ความช่วยเหลือจากทีมรักษา เพื่อรักษาทั้งโอกาสกินและความสบายในแต่ละวัน