เจ็บปากจนดื่มและกินได้น้อย: ดูแลน้ำและโภชนาการระหว่างรักษามะเร็ง

ปากชุ่มขึ้น ไม่ได้บอกว่าน้ำและอาหารพอแล้ว

แผล ปากแห้ง หรือการกลืนที่ลำบากอาจเกิดจากโรคและการรักษาบางชนิด [NCI: ช่องปากและการกลืน] ส่วนภาวะขาดน้ำเกิดได้ทั้งจากรับเข้าไม่พอและสูญเสียมาก เช่น อาเจียนหรือท้องเสีย [MD Anderson: สาเหตุขาดน้ำ]

จึงแยกบันทึกน้ำกับอาหาร หากจิบน้ำได้ดีขึ้นแต่กินอาหารน้อยมาก ปัญหาโภชนาการยังอาจต้องช่วยต่อ ในทางกลับกัน การทาความชุ่มชื้นที่ริมฝีปากไม่ได้บอกว่าร่างกายได้รับน้ำเพียงพอแล้ว

ดูสัญญาณก่อนพยายามป้อนเพิ่ม

ติดต่อทีมรักษาโดยเร็ว หากดื่มไม่ได้ อาเจียนจนเก็บน้ำไว้ไม่ได้ หรือปัสสาวะลดลงมาก/เข้มผิดปกติ หากสับสน เป็นลม หรืออาการทรุดรุนแรง ให้ไปฉุกเฉิน [ACS: เมื่อใดต้องขอความช่วยเหลือ] หากมีไข้ระหว่างรักษา ให้ทำตามเกณฑ์ติดต่อฉุกเฉินที่ทีมรักษาให้ไว้ ไม่รอดูว่าจิบน้ำแล้วจะดีขึ้นหรือไม่

ถ้าไอหรือสำลักขณะดื่ม เสียงเปียกหลังกลืน หรือรู้สึกอาหารติด ให้ขอประเมินการกลืน การบอกให้ดื่มมากขึ้นเพียงอย่างเดียวอาจไม่ตอบปัญหานี้ [NHS: อาการกลืนลำบาก]

ถ้ายังดื่มได้อย่างปลอดภัย ทำให้จิบบ่อยขึ้นได้อย่างไร

ลองแบ่งเครื่องดื่มเป็นส่วนเล็กและวางใกล้ตัว บันทึกคร่าว ๆ ว่าดื่มไปเท่าไร อาหารที่มีน้ำ เช่น ซุปหรืออาหารชุ่ม ก็เป็นส่วนหนึ่งของน้ำที่ได้รับ [ACS: จัดน้ำในชีวิตประจำวัน] เลือกอุณหภูมิและรสที่ไม่แสบปาก แต่ผู้ที่ได้รับ oxaliplatin ต้องทำตามคำแนะนำเรื่องความเย็นของทีมรักษา [NCCS: ความไวต่อความเย็น]

ปริมาณน้ำควรประเมินเฉพาะราย ไม่กำหนด 2–3 ลิตรให้ทุกคน [MD Anderson: ความต้องการน้ำ] ถ้ามีข้อจำกัดน้ำหรือปัญหาการกลืน ใช้ปริมาณและความข้นที่ทีมกำหนด น้ำแข็งที่ละลายเป็นน้ำไม่ได้เหมาะกับผู้กลืนลำบากทุกคน จึงไม่ใช้เป็นทางลัดแทนการประเมิน [NHS: การปรับอาหารและเครื่องดื่ม]

ตารางเป็นแบบเตรียมข้อมูลของบทความ ไม่ใช่สูตรคำนวณน้ำทดแทนเฉพาะบุคคล

น้ำเกลือแร่กับอาหารเสริมทำหน้าที่ต่างกัน

ทีมรักษาอาจแนะนำสารละลายเกลือแร่ทางปากเพื่อทดแทนน้ำและเกลือแร่ หรือให้สารน้ำทางหลอดเลือดเมื่อรับทางปากไม่พอ [ACS: วิธีรักษาขาดน้ำ] ใช้ผลิตภัณฑ์และวิธีเตรียมที่ได้รับคำแนะนำ ไม่คิดสูตร “เกลือแร่อ่อน” หรือเจือจางเองเพียงเพราะกลัวน้ำตาล

ถามให้ชัดว่าที่ได้รับเป็นตัวช่วยด้านน้ำและเกลือแร่ หรืออาหารที่ให้พลังงานและโปรตีน บางอย่างมีเป้าหมายต่างกัน จึงไม่ควรนับเครื่องดื่มหนึ่งแก้วว่าแก้ทั้งภาวะขาดน้ำและขาดอาหารได้ครบแล้ว

ให้มื้อเล็กมีคุณค่าทางอาหารด้วย

เมื่อกินได้ไม่มาก ให้ทีมโภชนาการช่วยปรับอาหารให้ได้พลังงานและโปรตีน รวมถึงประเมินว่าต้องใช้อาหารทางการแพทย์หรือการให้อาหารทางอื่นหรือไม่ [NCI: การช่วยด้านโภชนาการ]

ตัวอย่างที่นำไปคุยได้คือ แทนน้ำซุปใสอย่างเดียว อยากเพิ่มปลาที่แกะก้างหรือไข่ตุ๋นได้ไหม อาหารต้องบดละเอียดเพียงใด และจะแบ่งมื้อช่วงไหนที่เจ็บน้อยกว่า ตัวอย่างเหล่านี้ต้องปรับตามความปลอดภัยในการกลืนและแผนของผู้ป่วย

การได้รับอาหารทางสายหรือความช่วยเหลืออื่นเมื่อจำเป็นเป็นส่วนหนึ่งของการดูแล ไม่ควรทำให้ผู้ป่วยรู้สึกว่าล้มเหลว เป้าหมายคือร่างกายได้รับสิ่งจำเป็นและผู้ป่วยสบายขึ้น

ลดอุปสรรคที่ปาก แล้วติดตามผลที่ผู้ป่วยได้รับ

PVP Gel มีบทบาทสร้างฟิล์มเคลือบเนื้อเยื่อช่องปากเพื่อบรรเทาเจ็บแสบตามเอกสารที่ได้รับ คุณค่าที่ควรติดตามคือความสบายและโอกาสกินหรือดื่มได้ดีขึ้น ส่วน Immunex FOS เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มี FOS สังกะสีและซีลีเนียม ไม่ใช่สารน้ำหรืออาหารครบถ้วน [ข้อมูลบทบาทผลิตภัณฑ์]

ใช้เจลตามฉลากตรงรุ่นและคำแนะนำที่ได้รับ หากยังดื่มไม่ได้ ให้ขอความช่วยเหลือจากทีมรักษาโดยเร็ว แม้ปากจะรู้สึกสบายขึ้นแล้วก็ตาม

ก่อนเปลี่ยนคนดูแล ส่งต่อสามเรื่องสั้น ๆ: วันนี้กินดื่มได้เท่าไร อะไรทำให้หยุด และติดต่อทีมรักษาเรื่องใดแล้ว การมีข้อมูลร่วมกันทำให้ความช่วยเหลือต่อเนื่องโดยไม่ต้องเริ่มถามผู้ป่วยใหม่ทุกครั้ง