โรคลำไส้แปรปรวน เป็นภาวะที่เป็นอุปสรรคในการใช้ชีวิต โรคลำไส้แปรปรวน มีอาการแตกต่างกันออกไปในแต่ละบุคคล บางรายท้องผูก บางรายท้องเสีย เป็นโรคที่เกี่ยวข้องกับการทำงานผิดปกติของระบบทางเดินอาหารโดยเฉพาะอย่างยิ่งลำไส้ โดยที่ไม่พบความผิดปกติอะไรที่โครงสร้างของอวัยวะในระบบทางเดินอาหาร
สาเหตุ
ปัจจุบันยังไม่พบสาเหตุที่แน่นอนของโรคลำไส้แปรปรวน แต่พบว่า ภาวะเครียด หรือครอบครัวที่มีสมาชิกเป็นโรคลำไส้แปรปรวน จะมีแนวโน้มในการเกิดโรคนี้ได้มากกว่า มักพบมากในช่วงวัยรุ่นตอนปลายถึงช่วงประมาณอายุ 40 ปี โดยเฉพาะในผู้ป่วยเพศหญิง แต่เชื่อว่าเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่
- การบีบตัวของลำไส้ผิดปกติ อาจเพิ่มขึ้นหรือลดลงกว่าปกติ และมักตอบสนองไวต่อความเครียด
- การรับรู้ของระบบทางเดินอาหารไวต่อสิ่งกระตุ้นมากกว่าปกติ โดยตัวกระตุ้นที่พบได้บ่อย คือ อาหาร ความเครียด และการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ ซึ่งทำให้การบีบตัวของลำไส้เปลี่ยนแปลงไป
- ภาวะหลังการติดเชื้อ ผู้ป่วยบางกลุ่มที่มีอาการลำไส้แปรปรวนตามหลังการติดเชื้อทางเดินอาหาร ซึ่งเชื่อว่าน่าจะเกิดจากการติดเชื้อทำลายเยื่อบุลำไส้ ส่งผลให้เส้นประสาทที่ลำไส้เกิดความไวต่อสิ่งกระตุ้น
- ภาวะจิตใจ ผู้ป่วยโรคลำไส้แปรปรวนบางรายมีภาวะวิตกกังวลหรือโรคซึมเศร้า
การรักษา
โรคลำไส้แปรปรวนนี้ยังไม่มียาที่รักษาได้ผลหายขาด แพทย์มักจะให้การรักษาไปตามอาการ
- การใช้ยา ดังที่กล่าวมาแล้ว การให้ยาจะเป็นการให้ยาตามอาการเช่นยาระบายในผู้ป่วยที่มีอาการท้องผูกเป็นอาการเด่น หรือยาแก้ท้องเสียถ้ามีอาการท้องเสียเป็นอาการเด่น ให้ยาต้านการหดเกร็งของกล้ามเนื้อลำไส้เพื่อช่วยลดอาการปวดท้อง ส่วนอาการแน่นท้องให้ยาขับแก๊ส นอกจากนี้ยังอาจให้อาหารเสริมกลุ่ม prebiotic หรือ probiotic เพื่อปรับสมดุลแบคทีเรียในร่างกาย
- สภาวะจิตใจ เนื่องจากความเครียดมีผลต่อโรคลำไส้แปรปรวน ผู้ป่วยจึงควรผ่อนคลายความเครียด ทำใจให้สบาย ทำตนให้มีสุขภาพจิตที่ดี ผู้ป่วยควรปรึกษาปัญหาในกลุ่มนี้กับแพทย์อย่างตรงไปตรงมาบางครั้งการใช้ยารักษาโรคซึมเศร้าก็สามารถช่วยได้เช่นกัน
